Ontdekking van essentiële oliën
Kenmerken van essentiële oliën
Essentiële oliën, ook wel essences genoemd, zijn sinds de oudheid bekend en worden gebruikt vanwege hun geur, cosmetische eigenschappen en zuiverde werking. Er wordt algemeen gezegd dat destillatie, waarmee bloemenwaters en essentiële oliën worden verkregen, werd ontdekt in Perzië, een favoriete plek voor het kweken van rozen.
Hooggeconcentreerd en samengesteld uit talloze actieve vluchtige moleculen, moeten essentiële oliën met voorzichtigheid worden gebruikt. Ze vervangen niet de noodzaak om een gezondheidsprofessional te raadplegen en zijn vooral geen vervanging voor medische behandeling, maar kunnen worden gebruikt om deze aan te vullen.
Essentiële oliën bevatten vluchtige aromatische stoffen die voorkomen in bepaalde planten, met name aromatische planten. De belangrijkste bestanddelen zijn koolwaterstoffen met 10 (monoterpenen) of 15 (sesquiterpenen) koolstofatomen en hun zuurstofhoudende derivaten (alcoholen, aldehyden, ketonen). Essences worden vaak ingedeeld op basis van hun hoofdbestanddelen (essences met pineen, limoneen, citronellol, linalool, menthol, kamfer, anethol, thymol, etc.). Ze zijn te vinden in veel organen zoals klierharen, afscheidingszakken en afscheidingskanalen, maar ook in bloemen, bladeren, vruchten, schors, zaden en wortels.
Nu beter begrepen en wetenschappelijk bestudeerd, worden essentiële oliën gebruikt in aromatherapie om het lichaam te helpen omgaan met kleine seizoensgebonden of alledaagse kwaaltjes.
Hoe wordt etherische olie verkregen?
Essentiële oliën worden gewonnen door hydrodistillatie of stoomdistillatie, het enige officieel erkende proces. Dit produceert een distillaat dat bestaat uit essentiële olie, die zich meestal in het bovenste gedeelte bevindt, en bloemenwater. Voor bepaalde essences echter, zoals die van citrus vruchten (sinaasappel, citroen), wordt de verse schil koud geperst, met de hand of na mechanische scarificatie. Bloemenwater of hydrolaat is bijna volledig vrij van activiteit, maar niet helemaal; het is daarom geschikt voor jonge kinderen, voor wie essentiële oliën, die te geconcentreerd en zeer actief zijn, niet gebruikt kunnen worden.
De hoeveelheid verkregen etherische olie varieert afhankelijk van de plant van herkomst: van 3 gram tot 3 kilogram per 100 kilogram planten! Dit lage productierendement verklaart de hoge prijs van bepaalde essentiële oliën en de verleiding om ze te vervalsen. Koop ze daarom bij voorkeur bij een betrouwbare bron (apotheek, speciaalzaak) en vergelijk de prijzen, want flesjes variëren gemiddeld van 5 tot 15 ml.
Het distillatieproces kan soms leiden tot het verschijnen van nieuwe moleculen in vergelijking met de inhoud van de oorspronkelijke plant, of preciezer gezegd, een moleculaire selectie en concentratie die de essentiële olie eigenschappen geeft die soms heel anders zijn dan die van de plant waar het vandaan komt, of zelfs een bepaalde toxiciteit. Dit is waar aromatherapie verschilt van fytotherapie. De naam 'olie' kan soms verwarrend zijn: essentiële oliën zijn geen vetachtige stoffen maar vluchtige stoffen. Daarentegen worden oliën die lipiden bevatten vaste oliën genoemd. Veel oliën zijn kleurloos of gelig, maar de tinten variëren sterk, van groengeel tot roodbruin en zelfs blauw.
Ze zijn onoplosbaar in water en moeten voor gebruik worden opgelost in een beetje alcohol of een vetachtige substantie. Ze mogen nooit in hun pure vorm worden gebruikt, behalve in duidelijk gespecificeerde gevallen.
Een kleine anekdote over Pastis
In zuivere vorm is het helder, maar verdund in water wordt het troebel. Verklaring: het aanwezige anethol (een bestanddeel van de essentiële olie van venkel of groene anijs) slaat neer als er water wordt toegevoegd!